Αρχαίες Ελληνίδες φιλόσοφοι

Η γυναίκα κατά την κλασική αρχαιότητα δεν είχε δικαίωμα ψήφου και δεν ήταν επιτρεπτό να συζητά για φιλοσοφία, πολιτική και τέχνες. Απείχε από θέματα που απασχολούσαν κατά κύριο λόγο τους άντρες.

Με λίγα λόγια η γυναίκα στον αρχαίο ελληνικό κόσμο έπρεπε να είναι σεμνή, όμορφη και υγιής, προκειμένου να συμβιβάζεται με τα πρότυπα μιας ανδροκρατικής κοινωνίας. 

Μετά τον 5ο αι., πολλοί ποιητές αρχίζουν να παρουσιάζουν στα έργα τους γυναίκες με έντονη προσωπικότητα, με πρόδρομους τον Πλάτωνα και τον Σωκράτη. Είναι απορίας άξιο πώς κάποιες γυναίκες κατάφεραν να ξεχωρίσουν και να ανατρέψουν την καθεστηκυία τάξη πραγμάτων.

Η Υπατία ήταν Ελληνίδα νεοπλατωνική φιλόσοφος, αστρονόμος και μαθηματικός, διευθύντρια της νεοπλατωνικής σχολής στην Αλεξάνδρεια. Δίδαξε φιλοσοφία και αστρονομία στην Αλεξάνδρεια, όπου και δολοφονήθηκε από όχλο που αποτελούνταν από φανατικούς χριστιανούς.

Εκτός της Υπατίας υπήρξαν και άλλες σημαντικές γυναικείες μορφές στη φιλοσοφία, στην αστρονομία και τα μαθηματικά που συνέβαλαν στην ανάπτυξη των επιστημών.

 

 

Αρήτη της Κυρήνειας  – 5ος αιώνας π.Χ.

Η Αρήτη υπήρξε φιλόσοφος της Κυρηναϊκής σχολής, κόρη και μαθήτρια του ιδρυτή της σχολής Αρίστιππου του Κυρηναίου του πρεσβύτερου, μητέρα και δασκάλα του Αρίστιππου του Κυρηναίου του νεότερου, του γνωστού και ως «Μητροδίδακτου», επειδή διδάχτηκε τη φιλοσοφία από τη μητέρα του, πράγμα σπάνιο για την εποχή εκείνη.

Η Αρήτη ήταν σύγχρονη του Σωκράτη. ∆ίδασκε φιλοσοφία στη σχολή της Αττικής. Ακόμη και την εποχή του Βοκάκιου (1313-1375 μ.Χ.) χίλια χρόνια αργότερα μνημονευόταν ως πολύτιμη πηγή γνώσεων, συγγραφέας 40 βιβλίων, και δασκάλα περισσοτέρων από 110 φιλοσόφων.

 

Διοτίμα από τη Μαντινεία – φιλόσοφος

 

«Ο Σωκράτης και ένας μαθητής του συνομιλούν με τη Διοτίμα». Έργο του Φρανζ Κάουτσινγ του 19ου αιώνα.

Η Διοτίμα ήταν ιέρεια από την αρχαία Μαντίνεια της Αρκαδίας, αναφέρεται στο πλατωνικό «Συμπόσιο» σαν σοφή γυναίκα, που δίδαξε στον Σωκράτη, κατά ομολογία του ίδιου, τα μυστήρια του Έρωτος ως πόθου και ως κινήτρου για το ωραίο και το αληθινό.

 

Γνώριζε την πυθαγόρεια αριθμοσοφία, κατά τον Ξενοφώντα δεν ήταν άπειρη των πλέον δυσκολονόητων γεωμετρικών θεωρημάτων. Εκφράζει την ισότητα ανδρών και γυναικών αφού η Διοτίμα είναι η μόνη γυναίκα που αναφέρεται στο ανδροκρατούμενο Συμπόσιο του Πλάτωνα.​​​​​​

 

Περικτιώνη – φιλόσοφος(5ος αιώνας π.Χ.)

 

 

Ήταν η μητέρα του μεγάλου φιλοσόφου Πλάτωνος και πιθανώς συγγραφέας και η ίδια. Σύμφωνα με τον Διογένη Λαέρτιο, η Περικτιόνη ήταν απόγονος του Σόλωνος, του Αθηναίου νομοθέτη και σοφού. Ο πατέρας της ονομαζόταν Γλαύκων, ενώ θείος της ήταν ο Κριτίας.

Υπήρξε μαθήτρια του Πυθαγόρα (569 – 475 π.Χ.) και πιθανόν δίδασκε στη σχολή του. ∆ύο από τα έργα της που έχουν διασωθεί μέχρι σήμερα και αποδίδονται σ’ αυτήν είναι το Περί της γυναικών αρμονίας και το Περί σοφίας.

 

Θυµίστα – φυσική φιλόσοφος

Μια ιδιαίτερη γυναικεία μορφή που ήταν σύζυγος του Λέοντος, και επιστολογράφος του Επίκουρου (371 – 271 π.Χ.). Την ονόμαζαν «θηλυκή Σόλων» και ήταν γνωστή ως φιλόσοφος.

 

Υπαρχία των Κυνικών – 360 – 280 π.Χ.

 

 

 

Υπήρξε μέλος της μη δημοφιλούς σχολής των κυνικών.

H Υπαρχία παντρεύτηκε έναν άλλο κυνικό φιλόσοφο που λεγόταν Κράτης και επέλεξαν τον τρόπο ζωής των κυνικών.

Έτσι διάλεξε μια ζωή χωρίς ανέσεις, ιδιοκτησία και τεχνητούς συμβατικούς κανόνες, συμπεριλαμβανομένου και του γάμου.

Οι κυνικοί πίστευαν ότι για να γίνουν πολίτες του σύμπαντος πρέπει να απορρίψουν την ισχύουσα κοινωνική και πολιτική τάξη των πραγμάτων.

 

Λασθινία –  Φυσική φιλόσοφος

 

O Πλάτωνας αναφέρει αρκετές γυναίκες οι οποίες ήτανε αναγνωρισμένες φιλόσοφοι στην αρχαία Ελλάδα. Η Λασθινία ήτανε μία από αυτές.

 

Θεανώ η Θουρία

 

Ήταν αρχαία Ελληνίδα μαθηματικός και αστρονόμος. Καταγόταν από τους Θούριους της Κάτω Ιταλίας και άκμασε περί τον 6ο αιώνα π.Χ..

Είναι μία από τους λεγόμενους Πυθαγόρειους φιλοσόφους και θεωρείται η διασημότερη γυναίκα αστρονόμος και κοσμολόγος της αρχαιότητας. Λέγεται ότι διατύπωσε την θεωρία της "Χρυσής Τομής"καθώς και την θεωρία της "Αρμονίας των Σφαιρών".

Η κοινή άποψη σήμερα είναι ότι μπορούμε να αποδώσουμε στην Θεανώ τα "Πυθαγόρεια Αποφθέγματα", "Συμβουλαί προς τις Γυναίκες""Περί Ευσεβείας""Φιλοσοφικά Σχόλια", "Επιστολαί", “Πυθαγόρου Βίος”, “Θεωρία των Αριθμών” και η “Δόμηση του Σύμπαντος”.

​​​​​​

 

Η Θεανώ ήταν κόρη του ιατρού Βροντίνου. Υπήρξε αρχικά μαθήτρια και στη συνέχεια σύζυγός του κατά 30 χρόνια μεγαλύτερού της Πυθαγόρα. Όταν έφτασε ο Πυθαγόρας στον Κρότωνα η Θεανώ ήταν ήδη γνωστή και γνωρίστηκαν κατά την ομιλία του φιλοσόφου στον ναό της Ήρας προς τις γυναίκες της πόλης.

Δίδαξε αστρονομία και μαθηματικά στις Σχολές του Πυθαγόρα στον Κρότωνα και μετά το θάνατο του συζύγου της στη Σάμο. Επιμελήθηκε τη διάδοση της διδασκαλίας και του έργο του, τόσο στον κυρίως Ελλαδικό χώρο, όσο και στην Αίγυπτο, σε συνεργασία με τα παιδιά της την Δαμώ, την Μύια, την Αριγνώτη τον Μνήσαρχο και τον Τηλαύγη που ανέλαβαν με τη σειρά τους και τη διοίκηση των Πυθαγορείων Σχολών.

 

 

Αυτές οι ξεχωριστές γυναίκες χάραξαν την δική τους πορεία αψηφώντας τον καθιερωμένο ρόλο της γυναίκας σε μια άκρως ανδροκρατούμενη κοινωνία και αποτελούν παράδειγμα για μίμηση. Μας εμπνέουν να ακολουθήσουμε τον δρόμο μας και να βρούμε το δικό μας βήμα σε μια κοινωνία που αλλάζει. 

 

Ιφιγένεια Τσαντίλη

Δημοσιογράφος- Επικοινωνιολόγος M.Sc.

www.ifigenia-tsantili.gr

 

Πηγές : wikipedia, pi.ac.cy, astr.ua.edu

Σχετικά Άρθρα