Άρθρο από: Daniel J. Siegel, M.D. Πρόσφατα μίλησα σε διάφορα συνέδρια για την συναίσθηση στους εφήβους, τους δεσμούς στην οικογένεια και στο να προσθέσουμε περισσότερη ευαισθητοποίηση και συμπόνια στην «ψηφιακή ζωή μας». Ιδίως ένα σχόλιο που έκανα σε κάθε μια από αυτές τις ομιλίες φάνηκε να συγκεντρώνει την προσοχή και την περιέργεια.
Η δήλωση είναι η εξής: Ο εαυτός μας δεν καθορίζεται από τα όρια του δέρματος μας. Αυτή η ιδέα αναφέρεται στο τέλος του πιο πρόσφατου βιβλίου μου, «Brainstorm», στο οποίο απευθύνομαι στον έφηβο ή ενήλικα που το διαβάζει, να αναλογιστεί ότι έχουμε τόσο μια εσωτερική, ενσωματωμένη ταυτότητα ως «εγώ» όσο και μια διαπροσωπική, διασυνδεδεμένη ταυτότητα ως«εμείς». Και τα δυο διαμορφώνουν την έννοια του εαυτού μας.
Προκειμένου να αναπτύξουμε μια ολοκληρωμένη ταυτότητα και να καλλιεργήσουμε την ένταξη της στη ζωή μας, πρέπει να αγκαλιάσουμε και να γαλουχήσουμε διαφοροποιημένες πτυχές των εσωτερικών και διαπροσωπικών εαυτών μας και στη συνέχεια να τις συνδέσουμε με παρηγορητική φροντίδα και επικοινωνία που ενώνει. Τι σημαίνει αυτό; Όσον αφορά την ταυτότητα αυτό σημαίνει οτι εγώ και εμείς είμαστε πολύ περισσότερα από απλά «ένα εγώ και ένα εμείς».
Όταν τιμούμε αυτές τις διαφορετικές πτυχές της ταυτότητας και τις συνδέουμε, αυτό που προκύπτει είναι ένα «Eγμεις» ως ένας ολοκληρωμένος τρόπος ύπαρξης στον κόσμο. Ενώ το «Eγμεις»» είναι εύκολο να το θυμάσαι και οι άνθρωποι τίνουν να κατανοούν τη δύναμη αυτής της απλής λέξης αμέσως, ποια είναι η επιστημονική θέση σε σχέση με αυτή τη λέξη;
Ενώ πολλοί επιστήμονες δηλώνουν κάτι με την έννοια ότι «ο νους είναι αυτό που κάνει ο εγκέφαλος» εγώ προσωπικά, ενώ έχω εκπαιδευτεί ως επιστήμονας καθώς και ως κλινικός ιατρός αλλά και εκπαιδευτικός, θεωρώ πως αυτή η δήλωση είναι μια ατελής θέση. Στο βιβλίο «The Developing Mind» κάνω την επιστημονικώς παρουσιασμένη υπόθεση πως ο νους δεν είναι απλώς η δραστηριότητα του εγκεφάλου. Ο νους πέρα από την υποκειμενική εμπειρία και πέρα από τις συνειδητές ή μη συνείδητες πληροφορίες που επεξεργάζεται μπορεί να θεωρηθεί ως μια αυτοοργανούμενη αναδυόμενη διαδικασία ενός πολύπλοκου συστήματος.
Και αυτό το σύστημα βρίσκεται στον καθένα μας αλλά και μεταξύ εμας και των άλλων. ‘Ενα πολύπλοκο σύστημα χαρακτηρίζεται από αυτά τα τρία χαρακτηριστικά: είναι μη-γραμμικό (μικρές εισαγωγές οδηγούν σε μεγάλα και απρόβλεπτα αποτελέσματα), είναι ανοιχτό (επηρεάζεται από πράγματα εκτός του « εαυτού του»), και έχει την ικανότητα χάους (το οποίο σημαίνει πως μπορεί να λειτουργεί κατά καιρούς με ακανόνιστους και απρόβλεπτους τρόπους). Σας φαίνεται γνώριμο; Εάν οι ζωές μας πληρούν αυτά τα τρία κριτήρια τότε και εμείς οι ίδιοι είμαστε πολύπλοκα συστήματα. Τώρα, τα μαθηματικά της θεωρίας της πολυπλοκότητας, αποκαλύπτουν πως όλα τα πολύπλοκα συστήματα έχουν αναδυόμενες ιδιότητες, διεργασίες που προκύπτουν από τη ροή των στοιχείων του συστήματος στο πέρασμα του χρόνου.
Οπότε τα μαθηματικά – μια μορφή επιστήμης η οποία αποκαλύπτει πτυχές της πραγματικότητας- υποδηλώνει ότι μία από αυτές τις αναδυόμενες ιδιότητες είναι η αυτο-οργάνωση. Αυτό είναι όταν μια διαδιακασία προκύπτει από τα στοιχεία του συστήματος και μετά γυρίζει πίσω και ρυθμίζει αυτό από το οποίο προέκυψε.
Αυτό ονομάζεται αναδραστικότητα, το πως υπάρχει ένας θετικός βρόχος ανάδρασης που ενισχύει τον εαυτό του στην πάροδο του χρόνου. Ο λόγος για τον οποίο έχουμε κάνει όλη αυτή την εννοιολογική συζήτηση εδώ είναι απλά αυτός: Πιστεύω (και δεν έχω επιστημονικές αντενδείξεις) πως μια σημαντική πτυχή του νου μπορεί να καθοριστεί ως μια ενσωματωμένη και σχεσιακή, αναδυόμενη διαδικασία αυτο-οργάνωσης που ρυθμίζει τη ροή της ενέργειας και των πληροφοριών, τόσο εντός όσο και μεταξύ μας και ανάμεσα μας.
Εν συντομία, ο νους είναι μια ενσωματωμένη και σχεσιακή διαδικασία η οποία ρυθμίζει την ροή ενέργειας και πληροφοριών. Εάν αυτός ο προτεινόμενος ορισμός του νου αληθεύει, τότε ο νους δεν βρίσκεται απλά μέσα στο κρανίο μας και δεν προέρχεται μόνο από την δραστηριότητα του εγκεφάλου, αλλά είναι τουλάχιστον εν-σωματωμένος καθώς και πιθανόν σχεσιακός. Και μετά ο εαυτός μας ώς πτυχή του νου, δεν είναι μόνο ενσωματωμένος είναι επίσης σχεσιακός. Αυτή είναι η επιστημονικά τεκμηριωμένη άποψη μου και εξαιτίας αυτής λέω πως «ο εαυτός μας δεν καθορίζεται από τα όρια του δέρματος μας».
Οι επιπτώσεις αυτής της ιδέας είναι συναρπαστικές. Από τις πολλές η μια που ξεχωρίζει για μένα είναι η διαπροσωπική συναισθηματική εμπειρία της χαράς μέσω της ενσυναίσθησης, τον τρόπο που χαιρόμαστε με την χαρά των άλλων, ή με την επιτυχία και ευτυχία τους. Μπορείτε να φανταστείτε ένα κόσμο στον οποίο θα καλλιεργούσαμε τη χαρά της ενσυναίσθησης αντί για την επιθετική ανταγωνιστικότητα;
Φανταστείτε εάν θα μπορούσαμε να αξιοποιήσουμε, για παράδειγμα, το κουράγιο και την δημιουργικότητα των εφήβων στο να λαμβάνουν την ουσία μιας συναισθηματικής σπίθας, την κοινωνική τους δέσμευση, την καινοτομία και τις δημιουργικές τους αναζητήσεις και να τους βάλουμε να ανταγωνιστούν με τα προβλήματα του κόσμου σε συνεργασία με τους άλλους. Όταν κάποιος επιτύχει και ο εχθρός έχει νικηθεί, όλοι κερδίζουν. Και φανταστείτε επίσης, εάν συνειδητοποιούσαμε οτι η συμπόνοια συμπληρώνει τη χαρά μέσω της ενσυναίσθησης.
Θα μπορούσαμε να προσφέρουμε τις ικανότητες της διορατικότητας, ενσυναίσθησης και ολοκλήρωσης – αυτό που αποκαλώ «όραση του νου» - ώστε να αναπτύξουμε την δύναμη να νιώθουμε τον πόνο του άλλου να κινητοποιήσουμε συλλογικούς πόρους για να βοηθήσουμε να ανακουφίστει αυτή η αγωνία, και να έχουμε όλοι ώφελος. Οι μελέτες είναι ξεκάθαρες:
Όταν βοηθάμε τους άλλους, όλοι κερδίζουμε. Η Συμπόνοια και η χαρά μέσω Ενσυναίσθησης είναι τα αποτελέσματα της ολοκλήρωσης. Και αυτά είναι η συνειδητοποίηση πως ο «εαυτός μας» είναι ταυτόχρονα ενσωματωμένος και σχεσιακός – είμαστε περισσότερο από τα όρια του δέρματος μας. Και με αυτόν τον ολοκληρωμένο τρόπο ύπαρξης, μπορούμε όλοι να αποκομίσουμε τα ωφέλη του να ζούμε αυθεντικά και να καλλιεργούμε την ένωση με την βαθύτερη και ευρύτερη έννοια του εαυτού μας ως «Eγμεις». «Eγμεις» μπορούμε να το κάνουμε, και μπορούμε όλοι μαζί!
Πηγή:drdansiegel.com