Τρεις πρακτικές που μας βοηθούν να λάβουμε, να αναπτύξουμε και να παρατείνουμε τη φροντίδα-ενδιαφέρον.
Ερχόμαστε σε αυτόν τον κόσμο εξαρτώμενοι από την φροντίδα-ενδιαφέρον άλλων. Και οι τρόποι με τους οποίους αυτοί που έχουν αναλλάβει την φροντίδα μας, ο τρόπος που μας αγάπησαν και μας καλωσόρισαν, μας έχουν ενδυναμώσει να αναγνωρίσουμε και να ενωθούμε και να φροντίσουμε τους άλλους. Παρόλο που η ικανότητα μας να ενδιαφερθούμε για τους άλλους μορφοποιείται από αυτές τις διαμορφωτικές σχέσεις, πλάθεται επίσης και από τις στιγμές φροντίδας που διαπερνούν τις ζωές μας. Αυτές οι στιγμές – χειρονομίες καλοσύνης, προσφορές υποστήριξης και συμπάθειας, εμπειρίες του να είσαι ολοκληρωτικά εκεί για τον άλλον – συχνά περνούν απαρατήρητες. Ωστόσο μπορούμε να μάθουμε πως να συντονιστούμε σ’αυτές περισσότερο, και έτσι δίνουμε στον εαυτό μας τη δυνατότητα να εμβαθύνει στα δικά μας μέσα φροντίδας-ενδιαφέροντος για άλλους.
Ως μέρος της δεοντολογίας και πρωτοβουλίας του MindandLife’sEthics EEHD ( Εκπαίδευση και Ανθρώπινη Ανάπτυξη), αναπτύξαμε ένα μοντέλο για να χρησιμοποιήσουμε στοχαστικές τεχνικές ώστε να βοηθήσουμε τους μαθητές και δασκάλους να μάθουν πως ν’αναγνωρίσουν και να γαλουχήσουν τις βαθειές ικανότητες τους για φροντίδα-ενδιαφέρον. Αυτό το μοντέλο είναι βασισμένο κυρίως στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα έμφυτης συμπόνοιας (InnateCompassionTrainingProgram) που αναπτύχθηκε από τον JohnMakransky. Αν και αυτό το πρόγραμμα αντλεί στοιχεία από τα στοχαστικά μοτίβα του Θιβετιανού Βουδισμού, έχει αναλογίες και σε άλλες στοχαστικές παραδόσεις. Οι πρακτικές αυτές επίσης υπόκεινται σε κοσμικά πλαίσια επειδή αντλούν πληροφορίες κατευθείαν από εμπειρίες ζωής και κοσμοθεωρίες από ανθρώπους που εμπλέκονται σε αυτές. Οι συγκεκριμένες αυτές μέθοδοι για την καλλιέργεια της συμπόνοιας έχουν δοκιμαστεί σε ποικίλα κοσμικά πλαίσια και πλαίσια διαφόρων θρησκειών και ενημερώνονται από στοιχεία που προέκυψαν από την εκπαίδευση και την εξελικτική ψυχολογία.
Το πρόγραμμα EEHD ( Εκπαίδευση και Ανθρώπινη Ανάπτυξη),δομείται από τρεις καταστάσεις φροντίδας-ενδιαφέροντος: το να λαμβάνουμε φροντίδα-ενδιαφέρον, να αναπτύσσουμε την ικανότητα φροντίδας-ενδιαφέροντος για τον εαυτό μας, και την επεκτατική φροντίδα-ενδιαφέρον. Κάθε μία από αυτές τις καταστάσεις ενδυναμώνουν τους άλλους. Αν και αναπτύσσουμε αυτό το πρόγραμμα έχοντας στο μυαλό μας καθηγητές και μαθητές, αυτές οι πρακτικές έχουν εφαρμογή στη ζωή όλων μας.
Λαμβάνοντας Φροντίδα-ενδιαφέρον
Γνωρίζουμε την αξία και τη δυνητικότητα μας μέσω των άλλων που τις αναγνωρίζουν σε μας, χαίρονται από αυτό, εύχονται για μας το καλύτερο,και έτσι μας βοηθούν ν’αναγνωρίσουμε και να πραγματοποιήσουμε τις δυνατότητες μας.
Αυτό μας ενδυναμώνει ν’αναγνωρίσουμε και να ανταποκριθούμε στις ίδιες ανθρώπινες δυνατότητες στους άλλους. Εν συντομία, το να λαμβάνουμε φροντίδα-ενδιαφέρον μας καθιστά ικανούς να νοιαστούμε εις βάθος για τους άλλους. Συνειδητοποιώντας τις δικές μας ανάγκες, τις δυσκολίες, τον πόνο και ότι μας προκαλεί άγχος αυτό μας καθιστά ικανούς να ανιχνεύσουμε τα ίδια και στους άλλους και να ανταποκριθούμε με συμπονετικούς και αποτελεσματικούς τρόπους.
Ακόμη και εάν ενστικτωδώς αντιλαμβανόμαστε αυτή την ανάγκη για φροντίδα-ενδιαφέρον, παρόλα αυτά το να φανταστούμε τον εαυτό μας σαν το αντικείμενο της φροντίδας-ενδιαφέροντος είναι πολύ δύσκολο. Ίσως να νιώσουμε πως το να λαμβάνεις φροντίδα-ενδιαφέρον μας κάνει εγωιστές ή αδύναμους. Ακόμη ίσως μας κάνει να νιώθουμε ευάλωτοι ιδίως εάν έχουμε απογοητευτεί στο παρελθόν. Ίσως ακόμη κατά βάθος να νιώσουμε πως δεν είμαστε άξιοι να λαμβάνουμε φροντίδα-ενδιαφέρον. Όμως χωρίς την στοιχειώδη αίσθηση του αυτοσεβασμού και της εκτίμησης της ίδιας μας της αξίας, η δυνατότητα να αναγνωρίσουμε μια παρόμοια αξία σε άλλους και να τους παρέχουμε φροντίδα-ενδιαφέρον – συμπεριλαμβανομένων των παιδιών μας, οικογενειών μας, ασθενών, μαθητών κ.ο.κ - είναι χτισμένη σε εύθραυστη βάση. Η επόμενη πρακτική μας βοηθάει να ενσωματώσουμε την έννοια «του να λαμβάνω φροντίδα-ενδιαφέρον» σε βάθος:
Φέρτε στη μνήμη σας μια εμπειρία στην οποία νιώσατε αξιόλογοι, οτι σας νοιάστηκαν ακόμη και πως σας αγάπησαν. Αυτή η εικόνα στοργής ίσως είναι μια ανάμνηση από κάποιον με τον οποίο σας άρεσε να είστε μαζί στην παιδική σας ηλικία.
‘Η αυτή η εικόνα ίσως πηγάζει από μια στιγμή πραγματικής ένωσης από οποιοδήποτε κομμάτι της ζωής σας – ένα ζεστό χαμόγελο, ένα φιλόξενο βλέμμα – με κάποιον όπως ένα δάσκαλο, ένα φίλο ή ένα μέντορα ή ακόμη και ένα ξένο. Εάν σας χαροποιεί να αναπολείται αυτή τη στιγμή τότε είναι η κατάλληλη για να την φέρνεται στο μυαλό σας για αυτήν την πρακτική. Προσπαθήστε να φανταστείται πως λαμβάνει χώρα αυτή τη στιγμή, παρατηρείστε πως νιώθετε έχοντας αυτή την εμπειρία στο μυαλό σας. Έτσι νιώθουμε όταν λαμβάνουμε φροντίδα ή αλλιώς όταν μας δείχνουν ενδιαφέρον. Κρατήστε αυτή τη στιγμή στο μυαλό σας για λίγο ακόμη, επιτρέποντας στον εαυτό σας να δεχτεί το ενδιαφέρον αυτού του ανθρώπου σε όποιο βαθμό μπορείτε. Αφιερώστε λίγα λεπτά για να χαλαρώσετε και να επιτρέψετε αυτό το συναίσθημα να εμποτίσει κάθε μέρος του σώματος και του μυαλού σας.
Αφιερώνοντας λίγα λεπτά συχνά ώστε να φέρνεται στη μνήμη σας τέτοιες στιγμές μπορεί να σας βοηθήσει να θυμηθείτε πολλές άλλες στιγμές φροντίδας-ενδιαφέροντος που έχουν διαπεράσει τη ζωή σας. Μαθαίνοντας πως να αναβιώσετε αυτές τις στιγμές ζεστασιάς και στοργής όταν οι άνθρωποι είδαν τις δυνατότητες σας, αυτό σας παρέχει την ασφάλεια και σιγουριά από την οποία μπορείτε να καλωσορίσετε και να αναγνωρίσετε δυνατότητες σε άλλους ανθρώπους. Καθώς εφαρμόζεται αυτή την πρακτική ίσως να δείτε πως αυθόρμητα φέρνετε στη μνήμη σας και άλλες στιγμές κατά τις οποίες κάποιος μοιράστηκε μαζί σας χαρά ή σας ευχήθηκε το καλύτερο, από διάφορα σημεία της ζωής σας.
Αναπτύσσοντας φροντίδα-ενδιαφέρον για τον εαυτό μας.
Εμβαθύνοντας στην ικανότητα να νοιαζόμαστε για τον εαυτό μας αυτό μπορεί να διευκολύνει μια αίσθηση ενός εσωτερικού καταφύγιου και ασφάλειας η οποία είναι βασική για την υγεία και την ευημερία μας. Σε αυτή την κατάσταση μαθαίνουμε να αφήνουμε τα μοτίβα σκέψεων και αισθημάτων να χαλαρώσουν και να ηρεμήσουν μέσα σε ένα βασικό «άνοιγμα του μυαλού». Οπότε έτσι μαθαίνουμε να υποδεχόμαστε τις δύσκολες σκέψεις και τα δύσκολα συναισθήματα μας με συμπόνοια, η οποία μπορεί να μας ενδυναμώσει ώστε να υποδεχθούμε τα συναισθήματα των άλλων με συμπόνοια, κάνοντας έτσι τον εαυτό μας μια πιο σταθερή πηγή υποστήριξης και φροντίδας για τους άλλους. Τελικά, έχοντας πρόσβαση σε αυτή την αίσθηση εσωτερικής ασφάλειας και καταφύγιου μπορούμε να προστατευτούμε από το άγχος την κούραση και την εξάντληση που πολλοί άνθρωποι που παρέχουν φροντίδα βιώνουν στην εργασία τους. Η επόμενη πρακτική μας βοηθάει να ενσωματώσουμε την «φροντίδα-ενδιαφέρον για τον εαυτό μας» σε βάθος:
Ένας τρόπος με τον οποίο μπορούμε να μάθουμε ν’αναπαυόμαστε στην εσωτερική ασφάλεια είναι μέσω μιας πρακτικής με τρεις βαθιές «αποδοχές των πραγμάτων» στο σώμα, την αναπνοή και το μυαλό.Αρχικά προσηλωθείτε στο σώμα με μια αίσθηση διαφάνειας. Νιώστε την ολότητα και τη γείωση του σώματος. Παρατηρήστε οποιαδήποτε απτά συναισθήματα μέσα στο σώμα και απαλά αφήστε αυτά τα μέρη έντασης να χαλαρώσουν, αφήνοντας όλα τα συναισθήματα που προέρχονται από το σώμα να τακτοποιηθούν μόνα τους. Απλά αφεθείτε μέσα στο σώμα σαν να γίνεστε ένα με αυτό. Μετά από λίγο αισθανθείτε οποιοδήποτε κράτημα στην διαδικασία της αναπνοής και αφήστε το να χαλαρώσει. Αφήστε την αναπνοή να τακτοποιηθεί μέσα στην δική της φυσική ροή, σαν να γινόσαστε ένα με την αναπνοή σας, νιώθοντας την να «σας αναπνέει», και αφεθείτε. Μετά από λίγο παρατηρήστε οποιοδήποτε κράτημα στην διαδικασία σκέψης του νου, και αφήστε αυτό το αίσθημα που σας κρατάει να χαλαρώσει σε βάθος. Δώσε άδεια στο νου σας να διευρυνθεί αφήνοντας όλα τα μοτίβα σκέψεων και συναισθημάτων να χαλαρώσουν και να ηρεμήσουν μέσα σε ένα χώρο πλήρης αποδοχής. Βιώστε όλες τις σκέψεις τα συναισθήματα και τις αισθήσει ς μέσα στον παρηγορητικό χώρο της βαθιάς αποδοχής – η φυσική ευγένεια του να αφήνεσαι.
Επεκτατική φροντίδα-ενδιαφέρον
Πολλοί από εμάς νιώθουν ένα κάλεσμα στην φροντίδα. Εκτιμούμε τους συμπονετικούς ανθρώπους που ενδιαφέρονται και αυτό μας εμπνέει να καλλιεργήσουμε αυτά τα χαρακτηριστικά εις βάθος. Η εξάσκηση της επεκτατικής φροντίδας δεν θα πρέπει να είναι μια επιπλέον υποχρέωση, αλλά να απορρέει από την συνειδητή αίσθηση της αξίας και του να ανήκεις κάπου.Ο MartinBuber περιέγραψε την υπαρξιακή σχέση «I – thou» ως το να αισθάνεσαι τον άλλον όχι ως ένα απλό αντικείμενο αλλά ως υποκείμενο φροντίδας, ένας από «εμάς», που υπάρχει σε μια περιεκτική κοινότητα. Αυτή είναι η δεοντολογική ευαισθησία για πράξεις αγάπης που σέβονται και δίνουν μεγάλη προσοχή στους άλλους. Η επόμενη πρακτική μας βοηθάει να ενσωματώσουμε την «επεκτατική φροντίδα-ενδιαφέρον» σε βάθος:
Καθήστε αναπαυτικά με την πλάτη σας άνετα σε ευθεία στάση, το βλέμα να ατενίζει προς τα κάτω. Ξεκινήστε με τις τρεις «βαθιές αποδοχές των πραγμάτων» που περιγράψαμε παραπάνω ώστε να γίνετε ένα με το σώμα την αναπνοή και τη διαφάνεια του νου. Φέρτε στη μνήμη σας μια από τις φιγούρες που αναφέραμε παραπάνω η οποία έχει σχέση με τη φροντίδα –ενδιαφέρον σαν να είναι ελαφρώς πίσω και πάνω από εσάς, παίρνοντας λίγο χρόνο να ενωθείτε με την παρουσία του/της και την αγαπητική του/της διάθεση για σας. Φανταστείτε αυτή την ευχή αγάπης και την ενέργεια της σαν ένα ντους ενέργειας που διαπερνά όλο σας το σώμα και το νου. Μετά από λίγο φέρτε στο νου σας κάποιο άτομο πολύ αγαπητό σας για τον/ την οποίο/α σας βγαίνει πολύ φυσικά να προεκτίνεται σε αυτόν αυτήν την ευχή αγάπης. Καθώς συνεχίζεται να λαμβάνεται αυτήν την ενέργεια από τη φιγούρα που σας έχει δείξει ενδιαφέρον επιτρέψτε της να έρθει μέσα από εσάς στο αγαπημένο σας πρόσωπο, και φανταστείτε αυτή την ενέργεια αγάπης να εισχωρεί σε όλο το σώμα και του νου του αγαπημένου σας. Νιώστε την κοινωνία ή την ένωση με την ύπαρξη αυτού του ατόμου σε βάθος, επιβεβαιώνοντας την καλοσύνη και αξία του/της και κάνοντας μια ευχή για τη δική του/της ευημερία. Όταν είστε έτοιμοι μπορείτε να προεκτείνεται αυτή την ευχή και σε άλλα αγαπητά σας πρόσωπα επιτρέποντας την ενέργεια που απορρέι από τη φιγούρα που σας φρόντιζε να έρθει μέσω εσάς σε όλους. Μετά από λίγο αφήστε αυτή την εικόνα να ξεθωριάσει και να συγχωνευθεί σε ενότητα με την ενέργεια της αγάπης , επιτρέποντας στο νου να διευρυνθεί πλήρως.
Φέρνοντας στην μνήμη μας κάποιον που μας φρόντιζε αυτό προκαλεί την υποβόσκουσα ικανότητα μας για αγάπη και συμπόνοια - η οποία είνα πάντα διαθέσιμη, και από την οποία μαθαίνουμε να επεκτείνουμε την αγάπη και σε άλλους όλο και περισσότερο - να εξωτερικευτεί. Η πρακτική της επεκτατικής αγάπης δεν εμπεριέχει δυσκολία και αγώνα στην προσπάθεια να γίνουμε καλύτεροι ή πιο αγαπητοί, αλλά είναι ένα μέσο που μας βοηθάει να συνεργαστούμε με την υποβόσκουσα ικανότητα να αγαπήσουμε η οποία είναι πάντα έτοιμη να εκδηλωθεί. Καθώς συνειδητά αποδεχόμαστε την ενέργεια αγάπης από την φιγούρα που μας φρόντιζε, νιώθουμε την θεμελιώδη αξία μας η οποία πάντα αξίζει τέτοια αγάπη ανεξαρτήτως από τι πιστέυουμε εμείς οτι μας αξίζει. Από εκείνο το σημείο μπορούμε να αισθανθούμε ενστικτωδώς την ίδια ουσιαστική αξία των άλλων ανεξαρτήτως από το τι πιστεύουν αυτοί για τον εαυτό τους, να ενωθούμε έτσι με αυτούς, και να υποστηρίξουμε τις καλύτερες δυνατότητες τους, πέρα από τον τομέα των ατομικών ή κοινωνικών κριτιρίων.
Άρθρο από : John Makransky & Brooke Dodson-Lavelle
Πηγή:mindandlife.org